Najem senioralny – szansa czy ryzyko? Eksperci debatowali o projekcie ustawy
Czy nowa ustawa o najmie senioralnym rozwiąże problem mieszkaniowej izolacji osób starszych, czy też stworzy więcej wątpliwości niż korzyści? O tym rozmawiali uczestnicy debaty online zorganizowanej przez Fundację ReVitalife, poświęconej rządowemu projektowi przepisów, które mają wprowadzić zupełnie nowy mechanizm w polityce mieszkaniowej wobec seniorów.
Projekt ustawy zakłada, że senior samotnie mieszkający w swoim własnym mieszkaniu — często w budynku bez windy, na trzecim lub wyższym piętrze — będzie mógł wynająć swoje mieszkanie gminie, a w zamian zamieszkać w lokalu komunalnym na parterze lub w budynku wyposażonym w windę. Co ważne, nie traci prawa własności i w każdej chwili ma mieć możliwość powrotu do swojego mieszkania. Gmina natomiast mogłaby podnajmować lokal seniora innym osobom.
– Seniorzy będący niewolnikami czwartego piętra przedwcześnie wycofują się z aktywności, ponieważ nie wychodząc z domu, są uwięzieni w czterech ścianach – mówił Łukasz Salwarowski, redaktor naczelny Głosu Seniora, zwracając uwagę, że izolacja jest dziś jednym z największych zagrożeń dla zdrowia i dobrostanu osób starszych.
Choć idea wydaje się potrzebna, uczestnicy debaty wskazali na liczne niedoskonałości projektu. – ta ustawa nie rozwiązuje nam w zasadzie żadnego problemu. Jest nierealizowalna na poziomie większości samorządów w Polsce, ewentualnie tylko przez największe miasta, które
inwestują w swoje zasoby komunalne. Jest to ustawa pod każdym względem problematyczna i wymagająca – moim zdaniem – jednak wyrzucenia do kosza i przemyślenia czegoś nowego – ocenił Przemysław Wiśniewski z Fundacji Zaczyn. Jego zdaniem pomysł nie uwzględnia realiów wielu samorządów, które nie dysponują wystarczającą liczbą mieszkań komunalnych, by móc uczestniczyć w proponowanym systemie wymiany lokali.
Z kolei Paweł Sawicki, prawnik specjalizujący się w prawie mieszkaniowym, zwrócił uwagę na brak ochrony interesów seniorów w sytuacjach spornych: – Projekt nie reguluje, co dzieje się, gdy podnajemca odmówi opuszczenia mieszkania seniora po zakończeniu umowy. To luka prawna, która może prowadzić do poważnych konfliktów. Osoba starsza będzie zmuszona dochodzić swoich praw w sądzie, co może oznaczać długotrwały i obciążający proces eksmisyjny. Dodatkowo przepisy nie precyzują, kto ponosi odpowiedzialność za ewentualne zniszczenia czy konieczność remontu mieszkania. W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w której senior, mimo że sam nie korzysta z lokalu, zostanie obciążony kosztami napraw.
Ewa Mróz z Fundacji ReVitalife podkreśliła, że choć projekt ustawy obejmuje tylko część osób starszych, spośród tych, które są więźniami własnych mieszkań to, przy odpowiednich poprawkach, może realnie poprawić jakość ich życia. – Warunkiem sukcesu jest jednak dopracowanie przepisów tak, by gwarantowały bezpieczeństwo i poczucie stabilności seniorów, a jednocześnie zachęcały gminy do współpracy – zaznaczyła.
Debata pokazała, że temat najmu senioralnego budzi duże emocje i potrzebuje dalszej pracy legislacyjnej. Eksperci zgodzili się, że kluczowe będą szerokie konsultacje społeczne oraz stworzenie systemu wsparcia dla seniorów, którzy chcieliby zamienić swoje dotychczasowe mieszkania na bardziej dostępne i bezpieczne.
Pełną relację z dyskusji można obejrzeć na kanale YouTube Fundacji ReVitalife
